किरन्तन - प्रकरण १२५
राग मारू
वृथा कां निगमो रे, पामी पदारथ चार । उत्तम मानखो खंड भरथनों, सृष्ट कुली सिरदार ॥१॥
सेठें तमने सारी सनंधे, सोंप्यूं छे धन सार । अनेक जवेर जतन करी, तमें लाव्या छो आणी वार ॥२॥
सत वोहोरीने सत ग्रहजो, राखजो रूडी प्रकार । आणी भोमें रखे भूलतां, पछे सेठ तणो वेहेवार ॥३॥
अनेक वार तरफडी मरीने, दुख देखी आव्या छो पार । लाख चोरासी भमीने आव्या, आहीं मध्य देस वेपार ॥४॥
हाट पीठ रलियामणा, चौटा चोरासी बाजार । मन चितवी वस्त आंही मले, पण खरा जोइए खरीदार ॥५॥
एणी बाजारे कूड कपट, छल छे भेद अपार । चौद भवन नी खरीद आंहीनूं, मांहें कोई कोई छे साहूकार ॥६॥
चौद लोक कमायूं खाय आहींनू, नथी बीजो कोई ठाम । अधखिण वारो आंहीं पामिंए, ए धन मूल अमान ॥७॥
खरी वस्त आंहीं गोप छे, जो जो चौटा पीठ हाट । वोहोरजो पारखूं करी, आवी कुली बेठो छे पाट ॥८॥
आ भोम अंधेरी मांहें आमला, आंकडियों कोहेडा अनंत । वस्त खरी मांहें अखंड छे, तमें जो जो जवेरी बुधवंत ॥९॥
आ भोम विस्मी सत माटे, वस्त आडी छे पाल । अनेक रखोपा करी वस्तना, वीटया छे जमजाल ॥१०॥
खरो खोजी हसे जाण जवेरी, ते जोसे दृढ़ मन धीर । वस्त अखंड ने तेहज लेसे, जे होसे वचिखिण वीर ॥११॥
ए धन वोहोरसे ते गोप रेहेसे, तेने करसे सहुजन हाँस । वस्त लई ज्यारे थासे वेगला, त्यारे सहू कोई केहेसे स्यावास ॥१२॥
वेद वैराट बंने कोहेडा, फरे छे अवला फेर । प्रगट कहे मुख पाधरूं, पण तोहे न जाय अंधेर ॥१३॥
साध कोहेडो एने तोहज कहे छे, जो सवले अवलुं भासे । सत वस्त कोई देखे नहीं, असत ने सहु प्रकासे ॥१४॥
कोई सत वोहोरे कोई असत वोहोरे, कोई बंधाय बंध । वेपार एणी पेरे करे वेहेवारिया, ए चौटो एणी सनंध ॥१५॥
एणे अंधेर कोहेडे अनेक बांध्या, वस्त खरी नव जुए । बंध बंधावी बाजार मांहें, पछे वारो वछूटे घणू रूए ॥१६॥
कोईक करे हजारगणां, केहेने ते मूलगां जाय । कोई बंधाई पड़े फंद मांहें, कोई कोटी धजा केहेवाय ॥१७॥
कोई वोहोरे सत वस्त ने, रास जवेर खरचाय । अखंड धन तेने अनंत आव्यूं, ते चौद भवन धणी थाय ॥१८॥
बीजो फेरो ए स्या ने करे, थया ते सेठ सरीख । टली वानोतर धणी थयो, ते अखंड सुख लेसे अंत्रीख ॥१९॥
कोण फेरो करे वली, अखंड धंन आवे अपार । साहुकारी तमे करोने नेहेचल, तो निध पामो निरधार ॥२०॥
खोटा साटे साचू जड़े छे, एवी मली छे बाजार । लाभ अलेखे आ फेरा तणो, जो राखी सको वेहेवार ॥२१॥
आ फेरो छे एणी सनंधनो, जो कोई रूदे विचारो । साध साहुकारो कहूं छूं पुकारी, तमें जीती अखंड कां हारो ॥२२॥
आ भोम नी गत सुणो रे साधो, प्रगट कहूं छूं प्रकासी । आंखें देखी आप बंधाय, पछे खाय सहु जम फांसी ॥२३॥
वणजे ते आवे सहु एकला, आणी भोमे आवी करे संग । रास खरीद सर्वे वीसरी, पछे लागी रहे तेसूं रंग ॥२४॥
एणे स्वांगे संसार बांध्यो, कोई कपट कारण रूप । बीजा तो आमला अनेक छे, पण आंकडी आ अदभूत ॥२५॥
आप तणी सुध वीसरी, कोई ओलखाय नहीं पर । तेमां सगा समधी थईने बेठा, कहे आ अमारो घर ॥२६॥
आपोपूं तिहां बांधीने आपे, सर्वा अंगे दृढ़ मन । रात दिवस सेवा करे, एम बंधाणां सहु जन ॥२७॥
चीठी आवे चाले ततखिण, जाय ते करता रूदन । झाझुं सेवा जेहनी करता, ते दिए छे हाथ अगिन ॥२८॥
मांहें तो कोई नव ओलखे, ओलखाण ने खोरी बाले । ए सगाई आ भोम तणी, ते सनमंध एणी पेरे पाले ॥२९॥
आणी भोमे तमने भूलव्या, सुध गई सरीर । पड्या ते फंद अंधेर मांहें, तेणे चितडू न आवे धीर ॥३०॥
साथी हता जे माहेला, तेणे दीठां आप अचेत । जेणी जे जतन करतां, तेणे बांध्या बंध विसेक ॥३१॥
घर मंदिर सहु वीसरया, वीसरया सेठ समरथ । माल लुसानूं जाय मूरखो, तमें कां निगमो ए ग्रथ ॥३२॥
धन पोतानूं नव साचवो, लूसे छे चोर चंडाल । अधखिण माटे आप बंधावो, हमणां वही जासे ततकाल ॥३३॥
बांध्यो संसार एणी पेरे, लागे नहीं कोई लाग । जाय बंधाणां सहु जमपुरी, केहेने नथी टलवानो माग ॥३४॥
लेखूं देसे जम दूत ने, जे कीधूं छे आंहीं वेपार । साचूं झूठूं तरत जोसे, ए धरमराज वेहेवार ॥३५॥
वेपार करतां जे बंध बांध्या, ते लेखूं लेसे सहु तंत । एक ना सहस्त्र गणां करतां, मारया अनेक जीव जंत ॥३६॥
लांचे तो तिहां नव छूटिए, सगा न ओलखाण कोय । मार भूंडा छे जमदूत ना, दया ते पिंड ने न होय ॥३७॥
धरम तणां सुख भोगवो, पाप तणां ल्यो दुख । अगिन चोरासी लाख भोगवी, अंते आव्या मनुख ॥३८॥
एके वोहोरया भगवान जी, ते जाय नहीं जमपुर । संगत कीधी तेणे साध तणी, जई बैकुंठ कीधां घर ॥३९॥
एणी पेरे वेपार थाय, हाट पीठ बाजार । आ भोमनी अनेक आंकड़ी, तेनो केटलो कहूं विस्तार ॥४०॥
झाझुं कहे दुख सहुने लागे, सत वचन ना सेहेवाय । सत सहुए उथापियूं, असत ब्रह्मांड न समाय ॥४१॥
हवे जे हेत वांछे आपणुं, ते सुणजो सत दृढ़ मन । वाट लेजो वैकुंठ तणी, रखे जाता पुरी जम ॥४२॥
दुखने साटे अखंड सुख आवे, अधखिण मांहें आज । साहुकारो साधो वेहेवारियो, एम सुणो कहे मेहेराज ॥४३॥
॥ प्रकरण ॥१२५॥ चौपाई ॥१८१६॥