प्रकास गुजराती - प्रकरण २०
हवे प्रकास उपनो छे
हवे करूं ते अस्तुत आधार, वल्लभ सुणो विनती । आटला दिवस में नव ओलख्या मारा वालैया, मायानी लेहेर मूने जोर हती ॥१॥
जीव जगावी भाजी भरम, श्री वालाजीने लागूं पाए । सोभा तमारी तीत सब्द थकी, मारी देह आ जिभ्या सब्द मांहें ॥२॥
केणी पेरे हूं करूं अस्तुत, मारा जीवने नथी कांई बल । मारी जोगवाई सर्वे अस्थिर वस्तनी, केम वरणवुं सोभा नेहेचल ॥३॥
आगल जीवे कीधी अस्तुत, भगवानजीनी भली भांत । पंडिताई चतुराई ने प्रवीणाई, किवता मांडे छे करी खांत ॥४॥
ते प्रवाही वचन ज्यारे जोइए, तेहेमां को को छे भारे वचन । एतां दिए अचेत थकी उपमां, पण मूने साले ते मन ॥५॥
अजाण थके दिए एवडी उपमा, त्यारे जाण्यानो कीहो प्रमाण । एक वचन जो पडे मुख प्रवाही, ते तां नव जाण्यूं निरवाण ॥६॥
नव में सांभल्यूं वेद पुराण, नव सांभली किव चतुराई । एक बे वचन मुख सांभल्या धणीना, तेणे एम जाण्यूं आ पुष्ट ओ प्रवाही ॥७॥
ते पण चित दई नव सांभल्या, नहीं तो पूर बढ्यो प्रघल । आडा गुण सघला जोध जुजवा, तेणे नव लेवा दीधूं टीपूं जल ॥८॥
हवे ते गुणने केही दीजे उपमा, फिट फिट भूंडी बुध । प्रथम तूं मोहोवड मंडाणी, तें कां न लीधी ए निध ॥९॥
सागर पूर वहयूं रे सनंधे, तें कां न लीधूं ए जल । तें बुध पापनी हूं मेलूं परहरी, तें थई मोसूं निबल ॥१०॥
हवे रे बुधडी हूं कहूं तूंने, तूं थाय बुधनो अवतार । श्री वालाजीने वल्लभ कर रे, एक खिण म मूके लगार ॥११॥
बीजी बुध केही आवे अम समवड, हूं बुध मांहें बुध अवतार । बुधें करी वालाजीने वल्लभ करीस, ए बुध नहीं मूकूं लगार ॥१२॥
बुध जी रहया छे आसरे, जे छे बुध अवतार । ए बुध जी विना बीजा बापडा, कोण काढे ए सार ॥१३॥
सार काढे सुध करीने, वाणी वेहद गाए । धन अवतार ते बुध तणो, जे रहयो आवीने पाए ॥१४॥
ते नहीं वैकुंठ नाथने, जे रस बुध अवतार । चरण ग्रहया वालाजी तणां, कांई ए निध पाम्यो सार ॥१५॥
सार पामे सुख उपनूं, धन धन ए अवतार । आज लगे ब्रह्मांड मांहें, कोई एम न पाम्यो पार ॥१६॥
ए अवतारनी उपमा, कांई लीला अखंड थासे । वचन एहेना विधे विधे, कांई वाणी ब्रह्मांड गासे ॥१७॥
हवे रे श्रवणा कहूं हूं तूंने, तूंने धणिए कहया वचन । कां न लीधां तें वचन वचिखिण, फिट फिट भूंडा करन ॥१८॥
मंडाण तुझ ऊपर रे श्रवणा, लेवाए तारे बल । धणिए धन रेढतां नव जोयूं, नेठ कां न थया निबल ॥१९॥
हवे श्रवणा तूं संभार आपोपूं, थाय वचिखिण वीर । वाणी जे वल्लभतणी, तूं ग्रहजे दृढ करी धीर ॥२०॥
विध विधना वचन सुणयाजी, श्रवणां कहे संभारी । जे मनोरथ हता मारा जीवने, ते पूरी वाले आस अमारी ॥२१॥
हवे सुणीस हूं जोपे करी, नव मूकूं एक वचन । ऐ वाणी घणू हूं वल्लभ करीस, जेम सहु को कहे धन धन ॥२२॥
हवे तूने हूं कहूं रे निद्रा, तूं नीच निबल निरधार । गुण सघला आडी तूं फरी वली, नव लेवा दीधी निध आधार ॥२३॥
तू तां केवल माया रूप पापनी, वोल्या लई तूं बाथ । श्रवणाय तें सांभलवा न दीधी, आलस वगाई तारे साथ ॥२४॥
घारण घणी विध आवी जीवने, जेम मीन वीट्यो माहें जाल । जेणे नेत्रे निध निरखूं निरमल, ते नेत्रे आडी थई पाल ॥२५॥
फिट फिट भूंडी दुष्ट पापनी, हवे तजूं तुझने निरधार । आगे तें अवसर चूकवयो, हवे निरखूं जीवनो आधार ॥२६॥
आगे निद्रा थई निबल मोसूं, घारण हुती घणी पर । हवे तूं जीवने म आवीस ढूकडी, कर संसार मांहें घर ॥२७॥
निद्रा कहे ज्यारे जीव जाग्यो, त्यारे में केम रेहेवाय । चरण फल्या ज्यारे धणीतणा, त्यारे जाऊं छूं लागीने पाय ॥२८॥
अरूचडी तूं त्यारे आवी, ज्यारे मल्या मूने श्री राज । फिट फिट भूंडी ऊहन अकरमण, तूं सरजी स्या ने काज ॥२९॥
फिट फिट भूंडी तें दा चूकवयो, हवे करे कांईयक बल । जीवनजी मलया जीवने, तूं थाय संसारमां नेहेचल ॥३०॥
अरूचडी कहे हूं बलवंती, मूने न लखे कोय । छानी थईने आवूं जीवमां, भाजूं ते साजूं नव होय ॥३१॥
ज्यारे धणी पोते घर संभारे, त्यारे चोरी करे केम चोर । हवे अवला मांहेथी सवलूं करूं, जई बेसू संसार मांहें जोर ॥३२॥
मूने मारो वल्लभ मल्या रे वालेस्वरी, जाणूं सेवा कीजे हरकांत । तेणे समे आवी ऊभी तूं अकरमण, फिट फिट भूंडी स्वांत ॥३३॥
ए निध आवे केम स्वांत कीजे, केम बेसिए करार । दोड कीजे सघला अंगसूं, स्वांत कीजे संसार ॥३४॥
स्वांत कहे हूं तिहां लगे हुती, जां जीवने निद्रा हती जोर । हवे जाऊं छूं संसार मांहें, तमे करो धनीसों कलोल ॥३५॥
हवे रे तूंने कहूं लोभ लालची, फिट फिट भूंडा अजाण । नव कीधो लोभ खरी निधनो, जेथी अरथ सरे निरवाण ॥३६॥
हवे म थासो तमे माया ढूकडा, मारा लोभ लालच बंने जोड । लोभ आवो मारा वालाजीमां, जेम करूं रात दिन दोड ॥३७॥
लोभ लालच कहे स्यो वांक अमारो, जां न वले जीवने सार । हवे जे तमे कहयूं अमने, ते जोजो केम ग्रहूं छूं आधार ॥३८॥
फिट फिट भूंडी तृष्णा अभागणी, तूं निबल थई निरधार । बीजा गुण सघला तृपत थाय, पण तूंने कोई भावठ नां भंडार ॥३९॥
हवे तूंने केम काढूं रे तृष्णा, तोसूं मारे घणू काम । तृष्णा आव मारा वालाजीमां, जेम वस करूं धणी श्री धाम ॥४०॥
तृष्णा कहे हूं केमे नव मूकूं, जे आत्माए देखाड्या आधार । तमे जई बीजा गुण संभारो, ए हूं नहीं मूकूं निरधार ॥४१॥
मोह कहूं सुन वातडी, मूने मल्याता मारो आधार । फिट फिट भूंडा दुरमती, तें तोहे न छाड्यो संसार ॥४२॥
हवे रे आव तूं वालाजीमां, मायासूं करजे विछोह । फरी जोगवाई आवी मारा हाथमां, हवे केवो जोध जोइए मारो मोह ॥४३॥
मोह कहे मारी वात छे मोटी, मूने जाणे सहु कोय । जेणे ठामे हूं बेसूं, तिहांथी अलगो करी न सके कोय ॥४४॥
जे निध देखाडी तमे मूने, तेने जड थई वलगूं हूं अंध । म्हारी विध तां एकज छे, बीजी न जाणू सनंध ॥४५॥
हरख सोक तमे थयारे मायाना, फिट फिट अभागी अजाण । धणी मले तूं हरख न आव्यो, चाले सोक न आव्यो निरवाण ॥४६॥
निखर तमे निवलाई घणी कीधी, एवा अंध थया अभागी । हवे तमने हूं सूं कहूं, जे जीवे न वारया जागी ॥४७॥
हवे रे आवो तमे खरी निधमां, आगे चूक्या अवसर । एक लीजे लाहो श्रीवालाजीनो, बीजो हरखे जागूं म्हारे घर ॥४८॥
हरख कहे हूं सूं करूं, जां धणी न लिए खबर । सोक कहे जां धणी नव कहे, तो अमे करूं केही पर ॥४९॥
जोध अमे बंने छऊं बलिया, हवे जोजो अमारी भांत । धणी तमे देखाड्या अमने, अमे ते ग्रहूं छूं हरकांत ॥५०॥
मद मत्सर अहंमेव अहंकार, तमे दोड कीधी संसार । फिट फिट गुण भूंडा एवा बलिया, तमे विछोह पाड्यो मारे आधार ॥५१॥
तमे त्रणे जोधा एक सम थई, कां नव कीधी समी वात । ज्यारे जीवनजी मल्या जीवने, त्यारे तमे कां न कीधो उलास ॥५२॥
हवे रे तमे म्हारे पासे थाओ, मूने वली मल्या म्हारो आधार । वले जुध करजो बुधे करी, जेम छांटो न लागे संसार ॥५३॥
त्रणे जोधा अमे जोरावर, चालूं एकी वाट । वालाजीने ग्रही करी ने, जीवने भेला करी दऊं साथ ॥५४॥
हवे एवा जोध सबल तमे बलिया, मल्या मोसूं खोटे भाव । जोगवाई गई मारे हाथ थी, पण तमे न गया सेहेज सुभाव ॥५५॥
मायाने मलीने रे मूरखो, मोसूं थया तमे कूडा । फिट फिट भूंडा दुष्ट अभागी, एणी वाते न थया रूडा ॥५६॥
सेहेज सुभाव बंने सरखी जोड, मारा जोध सबल तमे ज्वान । जेहेनी गमां तमे थाओ, ते जीते निरवाण ॥५७॥
हवे तमने हूं खीजी कहूं छूं, मारा सबल थाजो सुजाण । सेहेज सुभाव करजो वालाजीसूं वालपण, मा माणजो केहेनी आण ॥५८॥
सेहेज सुभाव बंने अमे बलिया, जो करे कोई कोट उपाय । जे अमे वात ग्रहूं जोपे करी, ते केणे नव पाछी थाय ॥५९॥
हवे जोजो तमे जोर अमारो, वालोजी ग्रहूं करी खांत । पूरो पास दई रंग चोलनो, पाडूं पटोले भांत ॥६०॥
ममता तूं मायातणी, निबल थई निरवाण । फिट फिट भूंडी दुष्ट पापनी, कीधी मुझने घणी हाण ॥६१॥
हवे ममता आव मारा वालाजीमां, बीजो मूक सर्व संसार । सबल संघातण थाय मुझ पासे, मूने मल्या छे मारो आधार ॥६२॥
हूं संघातण छऊं जो तमारी, तमे लेओ ए निध । ए निध अलगी थावा न दऊं, करो कारज तमे सिध ॥६३॥
हवे तूंने हूं कहूं रे कलपना, फिट फिट भूंडी अकरमण । फोकटियाणी फजीत तें कीधां, कांई अमने अति घण ॥६४॥
हवे करमण था तूं आव कलपना, सेवा मांहें कर विचार । वालैयो वालाजी मुझने मल्या, लाभ लऊं आवी मांहें संसार ॥६५॥
कहे कलपना ए काम म्हारो, हूं करूं विध विधना विचार । अंग एके नव राखूं पाछो, सेवानी सेवा दाखूं सार ॥६६॥
वेर राग बंने जोध जुजवा, साम सामा सिरदार । वेर कीधूं तमे वल्लभजीसूं, राग कीधो संसार ॥६७॥
तमे मोसूं भूंडाई अति कीधी, तमने दऊं कटारी घाय । एवो अवसर आव्यो मारा हाथमां, पण तमे भूलव्यो मूने दाय ॥६८॥
म्हारे मंडाण छे तम ऊपर, तमे कां थया मोसूं एम । हवे हुंकारी आवो अम पासे, हूं लाभ लऊं वालाजीनो जेम ॥६९॥
जोर करो तमे जोध जुजवा, राग आवो मांहें आधार । वेर विधे विधे कठणाईसूं, जई बेसो मांहें संसार ॥७०॥
वेर कहे स्यो वांक अमारो, जां धणी पोते घर नव राखे । अमें आफरवा केम करी ग्रहूं, जां जीव चींधी नव दाखे ॥७१॥
राग कहे हूं रूडी पेरे, हलमल करूं आधार । जीव धणी वचे अंतर टालूं, तो वखाणजो आवार ॥७२॥
हवे वेर कहे मारी विध जोजो, केवी कठणाई करूं संसार । कोई गुण जो जीवसूं जोर करे, तो उतरी वढूं तरवार ॥७३॥
फिट फिट भूंडा स्वाद कहूं तूंने, मूने मल्याता मीठा आधार । एह स्वाद मेलीने रे सोखिया, तूं स्वाद थयो संसार ॥७४॥
हवे रे स्वाद तूं थाय सुहागी, जोजो वल्लभनो मिठास । ज्यारे तूं आव्यो ए मांहें, त्यारे केहिए न कर बीजी आस ॥७५॥
स्वाद कहे ज्यारे ए सुख लाध्यो, त्यारे अभख थयो मोहजल । उवल हतो ते टली गयो, हवे सवलो आव्यो बल ॥७६॥
हवे रे कहूं तूंने गुणना उतार, तें वल्लभसूं कीधो ब्रोध । में तूंने जाण्यो हतो सुहागी, फिट फिट कमल फेरण क्रोध ॥७७॥
क्रोध में तूंने जाण्यो पोतानो, पण नव सिध्यूं तूं मांहेंथी काम । फिट फिट भूंडा दुष्ट अभागी, रही मारा हैडा मांहें हांम ॥७८॥
हवे क्रोध कमल फेरी नाख तूं ऊंधो, ऊंधो फेरजे कमल संसारे । एहवो अकरमी कां थई बेठो, तेम कर जेम सहु को संभारे ॥७९॥
क्रोध कहे हूं घणुवे जोरावर, पण धणी विना करूं हूं केम । हवे जो कोई गुण जीवने चंपावे, तो त्यारे तमे कहेजो मूने एम ॥८०॥
हवेने कहूं तूने चाक चकरडा, तूं चढी बेठो जीवने माथे । आपोपूं नव ओलखया अभागी, फोकट फेरव्यो जीव निघाते ॥८१॥
अंध एवो कां थयो रे अभागी, तें नव सुण्यो आटलो पुकार । फिट फिट भूंडा फेर न राख्यो, ज्यारे मलिया मूने आधार ॥८२॥
मन समरथ सबल तूं बलियो, तारा वेगनो कीहो कहूं विस्तार । सूझ सबल मांहे तूं फरतो, आडो ऊभो द्रोड अपार ॥८३॥
हवे तूं मांहें काम म्हारे छे अति घणो, जोसूं तारो जोर मेवार । पचवीस पख मांहें तूं फरजे, रखे अधखिण रहे लगार ॥८४॥
संकल्प विकल्प छे तूं माहीं, ते तूं कर सेवा नी । मन उमंग आणे तूं अति घणो, श्री धाम धणी मलवा नी ॥८५॥
मन कहे म्हारी वात छे मोटी, अने सकल विध हूं जाणू । गजा पखे चढी बेसूं माथें, जीवने जोपे वस आणू ॥८६॥
ज्यारे जीव पोते जाग्रत न थाय, त्यारे करूं केम अमे । जोर अमारूं त्यारे चाले, ज्यारे सामा जागी बेसो तमे ॥८७॥
हवे पेर जो जो तमे म्हारी, करूं म्हारा बलनो विस्तार । निध लईने दऊं ततखिण, तो केहेजो गुण सिरदार ॥८८॥
कोई जो केलवी जाणे अमने, तो फल लई दऊं तत्काल । सेवानी सनंधो ते देखाडूं, जेणे धणी न थाय अलगा कोई काल ॥८९॥
भरम भ्रांत कीधी तमे भूंडी, एम न करे बीजो कोए । तारतम अजवाले वालोजी ओलख्या, तमे आडा फरी वल्या तोहे ॥९०॥
जो आकार तमारे होत रे अभागी, तो कटका करूं तरवारे । पींजी पींजी पुरजा करी, वली वली काढूं हेठल धारे ॥९१॥
हवे जोपे थईने जाओ संसार मांहें, ए छे तेवा थाओ तमे । जेम अजवाले श्री वालोजीने ओलखी, एमां मूल जोत देखूं जेम अमे ॥९२॥
भरम भ्रांत कहे सांभलो जीवजी, अमने मारो तरवारो । कीहे ठिकाणे निद्रा करो, ते आपोपूं कां न संभारो ॥९३॥
जेहेनो धणी पोते निध पामे, ते केम सुए करारे । आप पोते खबर नव राखे, अने फोकट अमने मारे ॥९४॥
ज्यारे तमे जाग्या जोरावर, त्यारे अमे जाऊं छूं संसार । भले मल्या धणीजी तमने, हवे करो अजवालूं अपार ॥९५॥
फिट फिट लज्या तूं थई लोकिक नी, बीजा बांध्या कुटमसों करम । धाम धणी मूने तेडवा आव्या, तिहां तूने न आवी सरम ॥९६॥
दुष्ट पापनी तें सूं कीधूं, आगल करीस हूं केम । केही पेरे हूं मोंहों उपाडीस, मारा धणी आगल न आवी सरम ॥९७॥
हवे रे सरमडी कहूं हूं तूने, तूं जो जे मूल सगाई । आगे अवसर मोटो चूकी, हवे फरी आवी जोगवाई ॥९८॥
लज्या कहे हूं घणुए भूली, हवे वालाजीसूं मुख केम मेलूं । दुस्तर ऊपर आगज उठो, जेणे भूलवी मूने पेहेलूं ॥९९॥
फिट फिट भूंडी आसा तूं थई सागरनी, धणी मेल्या विसारी । जीवने सुफल जे हाथ लागूं, भूंडी ते तूं बेठी हारी ॥१००॥
एह फल तें मूकी करीने, नीच वस्त कां लीधी । ए दोष सर्वे जीवने बेठो, तूंने सिखामण नव दीधी ॥१०१॥
हवे आस धणीनी घणूं मोटी, थाईस हूं विचारी । मणा नहीं राखुं कोई आसडी, हवे लेजो सुफल संभारी ॥१०२॥
अचेत गुण तूं आव्यो अकरमी, धाख थावा नव दीधी । जीवने जे निध हाथ लागी, भूंडा तें ते जुई कीधी ॥१०३॥
ए निधनी केही वात करूं, भूंडा फिट फिट गुण अचेत । तुझ बेठा तिवरता न आवी, नहीं तो ए निध हूं लेत ॥१०४॥
अचेत कहे हूं सागरनो, ते जाऊं छूं सागर मांहें । निध तमारी तमे पामो, ग्रहूं तिवरता बांहें ॥१०५॥
फिट फिट भूंडा गुण कहूं तिवरता, मूने मल्या ता धाम धणी । एवो अवसर कोई निगमे, तें कीधी मोसूं भूंडी घणी ॥१०६॥
वली अवसर आव्यो छे हाथमां, हवे तिवरता तू संभारे । रात दिवस तूं जीवने दोडावे, एक पाव पल मा विसारे ॥१०७॥
तिवरता कहे हूं बलवंती, जीवने दऊं हूं जोर । वस करी आपूं धणी तमारो, करूं पाधरा दोर ॥१०८॥
सील संतोख हवे आवजो ढूकडा, बांधो सागर आडी पाल । गुण सघला केहेसो तेम करसे, नथी कांई बीजो जंजाल ॥१०९॥
सील कहे संतोख सुनो, आपणने कीधां छे पाल । परवत तांणें पूर सागरना, मांहें वेहेवट छे निताल ॥११०॥
आमलिया अलेखे दीसे, लेहेरों मेर समान । मछ जोरावर मांहें छे मोटा, पाल करवी एणे ठाम ॥१११॥
हवे बांधिए पाल खरो करी पाइयो, जेम खसे नहीं लगार । पछे जल पोते ज्यारे ठाम ग्रहसे, त्यारे सामूं सोभा थाय अपार ॥११२॥
हवे ए पाल अमे बांधसूं जीवजी, पण तमे थाओ तत्पर । आ अवसर बीजी वार नहीं आवे, सोभा साथ मांहें ल्यो घर ॥११३॥
हवे जाग जीव तूं जोपे बलिया, तूने केही दऊं गाल । में तूने घणुए फिटकारयो, पण चूक्यो अवसर निनाल ॥११४॥
कठणाई में जोई जीव तारी, अति घणो निखर अपार । धणी धमी धमीने थाक्या, पण नेठ नव गलियो निरधार ॥११५॥
॥ प्रकरण ॥२०॥ चौपाई ॥५२५॥