Logo  Kuljam.org

विषय-सूची

प्रकास गुजराती - प्रकरण २९

श्री लखमीजीनूं द्रष्टांत

हूं जाणूं निध एकली लऊं, धणी तणां सुख सघला सहूं । ए सुख बीजा कोणे नव दऊं, वली वली तमने स्या ने कहूं ॥१॥

ए वचन कांई एम न केहेवाय, जीव मारो मांहें दुखाय । मूने घणूं विमासण थाय, पण जाक्यो मारो नव जकाय ॥२॥

धणी कहावे तो हूं कहूं, नहीं तो ए निध कांई एम न दऊं । देतां मारो जीव निसरे, ए वचन कांई मूने न विसरे ॥३॥

में लीधा कठणाई करी, श्री धणी तणे चरणे चित धरी । हूं घणुंए राखूं अंतर, पण सागर पूर प्रगट करे घर ॥४॥

धणी कहावे अंतरगत रही, कहया नी सोभा कालबुतने थई । नहीं तो ए वचन केम प्रगट थाय, केहेतां घणूं कालजु कपाय ॥५॥

रखे जाणो वचन कहया अचेत, केहेतां जीवे दुख दीठां अनेक । ज्यारे जीवसूं विचारी जोयूं मन, जे आ हूं केहा कहूं छूं वचन ॥६॥

एक लवो मारी बुधे न निसरे, पण धणी आपोपूं प्रगट करे । हवे जो साथ करो कांई बल, तो पूरण सोभा लेओ नेहेचल ॥७॥

भारे वचन छे जो घणूं, जो कांई ग्रहसो आपोपणूं । ए वचन ऊपर एक कहूं विचार, सांभलो साथ मारा धामना आधार ॥८॥

धडथी मस्तक कोई अलगूं करे, तो अर्ध वचन मुखथी नव परे । जो कोई सारे सघला संधाण, तो अर्ध लवो न केहेवाय निरवाण ॥९॥

साथ माटे कहूं सगाई जाणी, धणी ओलखजो घर रूदे आणी । एम हाथ झालीने बीजो कोई नव दिए, अने एम देतां अभागी नव लिए ॥१०॥

तमे साथ मारा सिरदार, हवे आ द्रष्टांत जो जो विचार । पाधरो एक कहूं प्रकास, सुकजी पाए पुरावुं साख ॥११॥

एह जोईने टालो भरम, जीव कांईक हवे करो नरम । वचन जीवसूं करो विचार, त्यारे ततखिण जीव ओलखसे आधार ॥१२॥

ओलखीने टालो अंतर, आपोपूं संभारो घर । हवे घर तणी केही कहूं वात, वचन विचारी जो जो प्रकास ॥१३॥

हवे सांभलो आ पाधरू द्रष्टांत, जीव जगवी जो जो एकांत । चौद भवननो कहिए धणी, लीला करे वैकुंठ विखे घणी ॥१४॥

लखमीजी सेवे दिन रात, एहेनी छे मोटी विख्यात । जे जीव वांछे पोते हेत घर, ते सेवे श्री परमेस्वर ॥१५॥

ब्रह्मादिक नारद छे देव, बीजा सुर नर अनेक करे एनी सेव । ब्रह्मांड विखे केटला लऊं नाम, सहु कोई सेवे श्री भगवान ॥१६॥

सेवता न पामे पार, ए लीला एहनी छे अपार । आगे सेवा कीधी छे घणे, ते जो जो वचन सुकजी तणें ॥१७॥

एह छे एवो समरथ, सेवकना सारे अरथ । हवे एह तणो जो जो गिनांन, मोटी मतनो धणी भगवान ॥१८॥

एक समे करि बेठा ध्यान, विसरी सरीर तणी सुध सान । ए सदीवे चितवणी करे, पण बाहेर केहेने खबर न पडे ॥१९॥

एणे समे ध्यान थयो अति जोर, प्रेम तणी चंपाणी कोर । लखमीजी आव्या एणे समे, मन अचरज पाम्या विस्मे ॥२०॥

आवी लखमीजी ऊभा रहया, श्री भगवानजी तिहां जाग्रत थया । लखमीजी करे विनती, अमे बीजो कोई देखतां नथी ॥२१॥

केहेनो तमे करो छो ध्यान, ते मूने कहो श्री भगवान । मारा मनमां थयो संदेह, कही प्रीछवो मूने एह ॥२२॥

किहां वसे ने कीहो ठाम, ते मूने कहो श्री भगवान । ए लीला सांभलूं श्रवणे, वली वली लागूं चरणे ॥२३॥

सांभलो लखमीजी कहूं तमने, ए आगे सिवे पूछयूं अमने । पण ए लीलानी मूने खबरज नथी, तो केम कहूं तमने मुख थकी ॥२४॥

कहूं तमने सांभलो मारी वात, ए वचन रखे मुखथी करो प्रकास । लखमीजी तमे कहो तेम करूं, म्हारू आप नथी कांई तमथी परूं ॥२५॥

मुखथी वचन रखे ओचरो, नहीं तो घणूं थासे खरखरो । चौद भवननी पूछो वात, ते तमने कह विख्यात ॥२६॥

रखे आसंका आणो एह, एह रखे राखो संदेह । लखमीजी तमे करो करार, मारा मुखथी वचन न आवे बहार ॥२७॥

त्यारे लखमीजी दुखाणा घणूं, मनसूं जाणे हूं केही पेर करूं । मोसूं तां राख्यो अंतर, हवे करीस हूं केही पर ॥२८॥

नेणे आंसू बहु जल झरे, अने वली वली रमा विनती करे । धणी ए अंतर तां में न खमाय, जीव मारो आकुल व्याकुल थाय ॥२९॥

ए दुखतां में सहयो न जाय, अने कालजडूं मारूं कपाय । कंपमान थई कलकले, करे निस्वास अंतस्करन गले ॥३०॥

हवे जो धणी करो मारी सार, तो ए वचन केहेवुं निरधार । तमे घणवे मूने वारया सही, अनेक पेरे सिखामण कही ॥३१॥

पण मारो जीव केमे नव रहे, लखमीजी वली वली एम कहे । त्यारे वली बोल्या श्री भगवान, लखमीजी तूं निश्चे जाण ॥३२॥

जो कोटाण कोट करो प्रकार, तो एटलूं तमे जाणो निरधार । मारी जिभ्याए न वले एह वचन, ए दृढ करो जीव ने मन ॥३३॥

हवे लखमीजी कहे सांभलो राज, मारा जीवने उपनी अति दाझ । स्यो वांक तमारो धणी, कांई अप्राप्त दीसे अम तणी ॥३४॥

हवे सरीर मारो केम रहे, जीव मारो मूने घणूं दहे । हवे अग्यां मागूं मारा धणी, करूं आरंभ तपस्या तणी ॥३५॥

त्यारे भगवानजी बोल्या तत्काल, लखमीजी म लावो वार । त्यारे कलप्यो जीव दुख अनंत करी, उपनो वैराग सोक मन धरी ॥३६॥

जीवने आसा पूरण हती घणी, जाणुं मूने छेह नहीं दिए मारो धणी । चरणे लागी लखमीजी चाल्या, अने रूदन करे जाय पाला पल्या ॥३७॥

एणे समे विरह कीधो अति जोर, ते हूं केटलो कहूं बकोर । एक ठामे बेठा दमे देह, श्री भगवानजीसुं पूरण सनेह ॥३८॥

वाए तडको टाढक नव गणे, करे तपस्या जोर अति घणे । सनेह धरी बेठा एकांत, एटले सात थया कल्पांत ॥३९॥

त्यारे ब्रह्मा ने खीर सागर मली, आव्या वैकुंठ भगवानजी भणी । एवडो स्वामीजी स्यो उतपात, लखमीजी तप करे कल्पांत सात ॥४०॥

त्यारे भगवानजी एम बोल्या रही, जे वांक अमारो कांइए नहीं । स्वामी तोहे वचन तमने केहेवाय, जे लखमीजी घणूं दुखी थाय ॥४१॥

एवडो रोष तमे मां धरो, लखमीजी पर दया करो । तमे स्वामी मोटा दयाल, लखमीजी दुख पामे बाल ॥४२॥

अधखिण एक म लावो वार, लखमीजी तेडो तत्काल । चरण ग्रहया तिहां खीर सागरे, वली वली ब्रह्मा विनती करे ॥४३॥

लखमीजी लगे चालो सही, तेडी आविए तिहां लगे जई । त्यारे आव्या चाली श्री भगवान, लखमीजी बेठा जेणे ठाम ॥४४॥

त्यारे लखमीजीए कीधां परणाम, त्यारे वली बोल्या श्री भगवान । लखमीजी तमे चालो घरे, त्यारे वली रमा वाणी ओचरे ॥४५॥

म्हारा धणी तमे कहो तेज वचन, जीव घणूं दुख पामे मन । जो तप करो कल्पांत एकवीस, तोहे न वले जिभ्या एम कहे जगदीस ॥४६॥

पण देखाडीस हूं चेहेने करी, त्यारे तमे लेजो चित धरी । त्यारे ब्रह्मा ने खीर सागर बे, लखमीजीने वचन कहे ॥४७॥

लखमीजी उठो तत्काल, दया कीधी स्वामी दयाल । हवे रखे तमे हठ करो, आनंद मनमां अति घणो धरो ॥४८॥

त्यारे लखमीजी लाग्या चरणे, एम तेडी आव्या आनंद अति घणे । ब्रह्मा ने खीर सागर वल्या, चरणे लागी अस्थानक आव्या ॥४९॥

हवे एह विचारी तमे जो जो साथ, न वली जिभ्या वैकुंठ नाथ । ग्रही वस्त भारे करी जाण, नेठ वचन नव कह्या निरवाण ॥५०॥

नहीं तो वैकुंठ नाथने केही खबर, विना तारतम सूं जाणे मूलघर । बीजिए खबर कांइए नव कही, तो पण निध भारे करी ग्रही ॥५१॥

भारे विना भार न उपडे, मुखथी वचन जुआ केमे नव पडे । ज्यारे थयो कृष्ण अवतार, रूकमणी हरण कीधूं मुरार ॥५२॥

माधवपुर परण्या रूकमणी, धवल मंगल गाए सुहागणी । गातां गातां लीधूं वृज नूं नाम, त्यारे पाछा भोम पड्या भगवान ॥५३॥

त्यारे सहु कोई पाम्यो मन अचरज, एम लखमीजीने देखाड्यूं वृज । समा थई बेठा भगवान, लखमीजीनी एम भाजी हाम ॥५४॥

ए विचार तमे जो जो रही, ए लीला सुकजीए कही । जे लीला कीधी जगदीस, ते मांहें आपण हुता सरीख ॥५५॥

तो वचन तमने केहेवाय, नहीं तो अर्ध लवो नव प्रगट थाय । आ वृजवालो वालो ते एह, वचन आपणने कहे छे जेह ॥५६॥

रास माहें रमाड्या जेणे, प्रगट लीला आ कीधी तेणे । श्री धाम तणा धणी छे जेह, तेड़वा आपण ने आव्या तेह ॥५७॥

ते माटे तमने कहयूं द्रष्टांत, जीवसूं वचन विचारो एकांत । ठेकाणूं वैकुण्ठ विश्राम, केहेवा वालो श्री भगवान ॥५८॥

लखमीजी तिहां श्रोता थया, केटलू खप करीने रहया । तोहे न पाम्या एक वचन, अने तमे कीहू लई बेठा छो धन ॥५९॥

हजिए न टालो तमे भरम, अने जीव कांय नव करो नरम । आ नौतनपुरी कहिए नगरी, जिहां श्री देवचंदजीए लीला करी ॥६०॥

आ प्रगट वचन कीधां अपार, तोहे न वली तमने सार । अमल उतारो तमे जोपे करी, अने जीव जगाओ वचन चित धरी ॥६१॥

माया जुओ तमे अलगां थई, तारतमने अजवाले रही । जे वाणी श्री धणिए कही, ते जीवने वचन केम दीजे नहीं ॥६२॥

हवे गुण सघलाने करो हाथ, अने ओलखो प्राणनो नाथ । हवे एटलो जीवसूं करो विचार, जे केहा वचन आ कहया आधार ॥६३॥

जिहां लगे जीव न विचारे मन मांहें, तो चोपडे घडे जेम छांटो थाए । हवे इंद्रावती कहे सांभलो वात, चरणे लागूं मारा धामना साथ ॥६४॥

वली वली नहीं आवे ए अवसर, रखे हाम लई जागो घर । थोडा मांहें कह्यूं छे अति घणूं, अने जाण्यूं धन कां निगमो आपणूं ॥६५॥

आगे आपण विहिला थया, तो श्री देवचन्दजीए वंचया । नहीं तो केम वंचे आपणने एह, जो राख्यो होत कांई आपणे सनेह ॥६६॥

हवे वली आव्या बीजी देह धरी, आपण ऊपर दया अति करी । चेतन करी दीधो अवसर, लई लाभ ने जागिए घर ॥६७॥

मनोरथ सर्वे पूरण थाए, जो आ द्रष्टांत जुओ जीव मांहें । ते माटे इंद्रावती कहे फरी फरी, जो धणिए कृपा तमने करी ॥६८॥

॥ प्रकरण ॥२९॥ चौपाई ॥७४१॥

इसी सन्दर्भ में देखें-