प्रकास गुजराती - प्रकरण ४
चौपाई प्रगटी
न कांई मनमां न कांई चित, न कांई मारे रदे एवडी मत । एक वचन समू नव केहेवाय, एतां आव्यो जाणे पूरतणो दरियाय ॥१॥
श्री सुंदरबाई लई आविया, इंद्रावती ऊपर पूरण दया । रूदे बेसी केहेवराव्युं एह, साथ माटे कीधा सनेह ॥२॥
वचन एक केहेतां निरधार, अमे घेर जईने लेसूं सार । अदृष्ट थईने कहे वचन, साथ सकल तमे ग्रहजो मन ॥३॥
आपण पेहेलां पगला भरियां जेह, वली जे कीधां प्रेम सनेह । ते प्रगट कीधां आपण माट, धोक मारग ए आपणी वाट ॥४॥
आपणने ए प्रगट करी, साथ सकल लेजो चित धरी । तमे रखे हलवी करो ए वाण, पूरण दयाए कहयूं निरवाण ॥५॥
प्रबोध वचन ते सदा केहेवाय, पण आ वचन कांई प्रगट न थाय । ते माटे तमे सुणजो साथ, आपणमां बेठा प्राणनाथ ॥६॥
आपणने सिखामण कहे, पण भरम आडे कांई रूदे नव रहे । ते भरम उडाडो तमे जोई रास, जेम ओलखिए आपणो प्राणनाथ ॥७॥
विहिला थयानी नहीं ए वार, तेडवा आपणने आव्या आधार । प्रगट पुकारी कहे छे सही, आ वचन कहाव्या अंतरगत रही ॥८॥
एक वचन न आवे अस्तुत, सोभा दीधी जेम कालबुत । अस्तुतनी आंहीं केही बात, प्रगट थावा कीधी विख्यात ॥९॥
फल वस्त जे भारे वचन, जीव पण न कहे आगल मन । ते प्रगट कीधां अपार, जे कांई हुतो आपणो सार ॥१०॥
सगाई कीधी प्रगट, आपण घणुंए राखी गुपत । वचन एक ए छे निरधार, श्री सुंदरबाई केहेतां जे सार ॥११॥
आ लीला थासे विस्तार, सूरज ढांक्यो न रहे लगार । आ लीला केम छानी रहे, जेहेने रास धणी एम वचन कहे ॥१२॥
ते माटे तमे सुणजो साथ, जे प्रगट लीला कीधी प्राणनाथ । कोई मनमां म धरजो रोष, रखे काढो मेहेराजनो दोष ॥१३॥
एटलूं तमे जाणो निरधार, आ वचन मेहेराजें प्रगट न थाय । आपण घरनी नहीं ए वात, जे किव करी मांडिए विख्यात ॥१४॥
हूं मन मांहें एम जाणुं घणुं, जे किव नहीं ए काम आपणुं । पण आतां नथी कांई किवनी वात, रूदे बेसी केहेवराव्युं प्राणनाथ ॥१५॥
ए वचन सर्वे आवेसमां कह्या, उत्तमबाईए जोपे करी ग्रहया । एम कह्युं दई आवेस, जे प्रगट लीला कीधी वसेस ॥१६॥
में मन मांहें जाण्यूं एम, जे किव थासे त्यारे रमसूं केम । किव पण थई आ वचन विचार, रमी इंद्रावती अनेक प्रकार ॥१७॥
सघला कारज थया एम सिध, श्रीसुंदरबाईए सिखामण दिध । रूदे बेसी केहेवराव्युं रास, पेहेलो फेरो कीधो प्रकास ॥१८॥
ते माटे तमे सुणजो साथ, आपण काजे कीधूं प्राणनाथ । रखे जाणो मनमां रहे कांई लेस, ते माटे कीधो उपदेस ॥१९॥
आपण पेहेला पगला भरियां सार, एम चालो म लावो वार । वली जो जो आ पेहेलां वचन, प्रेम सेवा एम राखो मन ॥२०॥
तारतम वचन कहूं वली फरी, तमने कहयूं छे अनेक विधे करी । वली तमने कहूं प्रकास, सुणजो एक मने ग्रही स्वांस ॥२१॥
पेहेले फेरे श्री वैकुंठनाथ, इछा दरसन करवा साथ । साथतणे मन मनोरथ एह, जे माया रामत जोइए तेह ॥२२॥
त्यारे भगवानजी मन विमास्या रही, श्री धणीजीए इछा कीधी सही । लाधूं सपन दीधूं आवेस, माया रामत कीधी प्रवेस ॥२३॥
ए आवेस लईने करी, प्रगट्या गोकुल नंद घरी । साथ सपन एम लाधूं सही, जे गोकुल रमिया भेला थई ॥२४॥
अग्यारे वरस लगे लीला करी, कालमाया इहांज परहरी । जोगमाया करी रमियां रास, आनंद मन आणी उलास ॥२५॥
रास रमी घेर आव्या एह, साथ सकल मन अधिक सनेह । कांईंक उत्कंठा रही मन सार, तो आपण आव्या आणी वार ॥२६॥
वली एक वचन कहूं सुणजो साथ, दया करी कहे प्राणनाथ । आ किव करी रखे जाणो मन, भरम टालवा कहयां वचन ॥२७॥
भरम टले ओलखाय धणी, अने सेवा थाय मारा वालाजी तणी । ओलखाय वल्लभ तो टले माया पास, एटला माटे प्रगट थयो रास ॥२८॥
पेहेला फेराना अवतार, ते तारतमे कहया विचार । पेहेले फेरे तां खबर न पडी, तो आपण आव्या आंहीं वली ॥२९॥
कांईक मन मांहें रह्यो अंदेस, ते राखे नहीं धणी लवलेस । हवे आ फेरानो जो जो विचार, अजवालूं लई आव्या आधार ॥३०॥
साथने रखे उत्कंठा रहे, तारतम वचन पाधरा कहे । लई तारतम आव्या आ वार, मेहेता मतू घेर अवतार ॥३१॥
कुंअरबाई मातानूं नाम, उत्तम कायथ उमरकोट गाम । श्री देवचंदजी नगर आविया, आवी वचन भागवतना ग्रहयां ॥३२॥
चौद वरस लगे नेष्टा बंध, वचन ग्रहयां सघली सनंध । एणे समे गांगजी भाई मल्या, धनबाई ऊपर पूरण दया ॥३३॥
सनंधे सर्वे कहयां वचन, ग्रहयां गांगजी भाइए जोपे मन । एटला लगे कोंणे नव लहयां, ते गांगजी भाई घेर प्रगट थया ॥३४॥
पधराव्या पोताने घेर, जुगते सेवा कीधी अनेक पेर । त्यारे श्रीमुख वचन कहयां प्राणनाथ, जे खोली काढवो छे आपणो साथ ॥३५॥
प्रवेस कीधो छे माया मंझार, तेडी आपणने जावूं निरधार । अमे आव्या छूं एटले काम, तेडवा साथ घरे श्री धाम ॥३६॥
त्यारे गांगजी भाई पाम्यां अचरज मन, जे किहां छे साथ अने आवसे केम । आ वचन बेहदना कोण मानसे, केणी पेरे ए साथ आवसे ॥३७॥
आ माया पूर वहे निताल, नख मूक्यो लई जाय तत्काल । लेहेर ऊपर आवे छे लेहेर, मांहें दीसे भमरीना फेर ॥३८॥
आडा ऊभा वेहेवट घणां, अने विकराल जीव माहें जलतणा । ऊंचो आडो ऊभो ऊंडो अतांग, पोहोरो कठिण नथी केहेनो लाग ॥३९॥
नव सूझे हाथने हाथ, माया अमले छाक्यो साथ । नव ओलखे आपने पर, सुध नहीं सरीर न सूझे घर ॥४०॥
त्यारे बेहेर द्रष्टनो कहयो विचार, एक मोटो आडीको थासे निरधार । अंतरगते आवसे धणी, वस्तों आपणने देसे घणी ॥४१॥
आपण मांहें आंहीं आरोगसे, साथतणी द्रष्टे आवसे । थासे छेडा ग्रहया लगण, मानसे मन त्यारे अति घण ॥४२॥
आवसे साथ उछाह अति घणां, पण तमे वचन मूको रखे तारतम तणां । बेहेर दृष्टटणो जोई अजवास, आनंद मन उपजसे साथ ॥४३॥
त्यारे वचनतणां करसूं विचार, खरी वस्त जोसूं तत्काल । वासना ओलखी लेसूं सही, माया जीवने वचन भारे केहेसूं नहीं ॥४४॥
ए आडीको कीधो उत्तम, पण घरनी निध ते कही तारतम । जेथी ओलखिए आधार, वली जीवने टले अंधकार ॥४५॥
त्यारे गांगजी भाई पाम्या मन उछरंग, कीधां क्रतब अति घणे रंग । साख्यात तणी सेवा कीधी सही, अंग पाछूं कोई राख्यूं नहीं ॥४६॥
हवे साथ खोली काढूं आवार, ते तां तमने में कहयो प्रकार । श्री सुंदरबाई तणो अवतार, पूरण आवेस दीधो आधार ॥४७॥
आपणने तेडवा आविया, साथ ऊपर छे पूरण दया । अनेक वचन आपणने कहया, पण भरम आडे कांई रूदे नव रहया ॥४८॥
त्यारे अनेक विधे आपणने कही, पण भरम बेठो चित आडो थई । अनेक आपणने कहया दृष्टांत, तोहे बेठां अमे ग्रही स्वांत ॥४९॥
अनेक आपणसूं कीधां उपाय, तोहे आपणो सुभाव न जाय । त्यारे अनेक विधे कहयूं तारतम, तोहे आपणो न गयो भरम ॥५०॥
अनेक आपणसूं कीधां विचार, कही कही वांक टाल्यो आधार । अनेक पखे समझाव्यां सही, आपणने टांकी लागी नहीं ॥५१॥
त्यारे अनेक आडीका मेल्या आधार, तोहे आपणने न वली सार । अनेक प्रकार करी करी रहया, पख पचवीस आपणने कहया ॥५२॥
ते पण आपण रहया सही, तोहे भरम उडाड्यो नहीं । तोहे आपण ऊपर अति दया, वृज तणां सुख विगते कहया ॥५३॥
वली वसेखे वरणव्यो रास, पेहेला फेरानो कीधो प्रकास । तोहे आपण हजी तेहना तेह, वली वरणव्या श्री धाम सनेह ॥५४॥
दया आपण ऊपर अति घणी, प्रगट लीला कीधी घरतणी । सेवा कीधी धनबाइए ओलखी धणी, सोभा साथमां लीधी अतिघणी ॥५५॥
साथसों हेत कीधां अपार, धंन धंन धनबाईनो अवतार । कांइक लेहेर लागी संसार, त्यारे अडवडती ऊभी राखी आधार ॥५६॥
बेहेवट पूर खमाए नहीं, त्यारे बांह ग्रहीने काढी सही । पण न वली सुध आपणने केमे, मोहजल गुण नव मूक्यो अमे ॥५७॥
त्यारे वढया आपणसूं पोतावट करी, तोहे भरम निद्रा नव मूकी परहरी । त्यारे अनेक पेरे आंसूवालीने कहयूं, पण एणे समे अमे कांई नव लहयूं ॥५८॥
त्यारे वली धणी जीए कीधा विचार, जे साथ घेर तेडी जावुं निरधार । त्यारे संवत सतरे बारोतरे वरख, भादरवो मास अजवालो पख ॥५९॥
चतुरदसी बुधवारी थई, सनंधे सर्वे श्री विहारीजीने कही । मध्यरात पछी कीधो परियाण, बिहारीजीने कांईक खबर थई जाण ॥६०॥
हूं तेणे समे थई बेठी अजाण, मूने फजीत गिनाने कीधी निरवाण । घरथी तेडी मूने दीधी निध, तोहे न मूकी जीवे मोहजल बुध ॥६१॥
मूने हती मायानी लेहेर, तो न आव्यो जीवने बेहेर । त्यारे मारी निध गई मांहेथी मारे हाथ, श्री धाम घेर पोहोंता प्राणनाथ ॥६२॥
आंही अम मांहेंथी अदृष्ट थया, अमे सारा साजा बेसी रहया । जो कांई जीवने आवे भाय, तो आ वचन केम काने संभलाय ॥६३॥
ते तां में जोयूं मारी दृष्ट, अने जीव थई बेठो कोई दुष्ट । नहीं तो विछोडो केम खमाए, पण दुष्ट भरम बेठो मन मांहें ॥६४॥
एक वचन तणो नव कीधो विचार, न कांई ओलखिया आधार । सांभलो रतनबाई ए कीहू प्रकार, एवी बुध केम आवी आवार ॥६५॥
एणे समे अमने सूं थयूं, सगाईतणों सुख कांई नव लहयूं । जुओ रे बेहेनी अमे एम कां थया, एवडा दुख अमे खमीने रहया ॥६६॥
ए दुखनी वातो छे अति घणी, पण ए अग्या मारा वालाजी तणी । एणे समे जो निध नव जाय, तो आवेस सरूप केम मुकाय ॥६७॥
आवेसे धणी ओलखाय, ओलखे खिण जुआ न रेहेवाय । ते माटे जो एम न थाय, तो आ वाणी केम केहेवाय ॥६८॥
हवे फिट फिट रे भूंडी तूं बुध, तें नव दीधी जीवने सुध । महादुष्ट अभागणी तूं, जांण जीवने कां नव करयूं ॥६९॥
एवडी वात तें केम करी सही, के तूं घर मूकीने गई । के तूं विकल थई पापनी, विना खबर निध गई आपनी ॥७०॥
हवे तूंने सी दऊं रे गाल, तें नव लाध्यो अवसर आणी वार । हवे फिट फिट रे भूंडा तूं मन, तें कां कीधो एवडो अधरम ॥७१॥
जीव समो तूं बेठो थई, तुझ देखतां ए निध गई । एवडी उपमा बेठो लई, अने बेठो छे काया धणी थई ॥७२॥
तें नव कीधूं जीवने जांण, नेठ खोटो ते खोटो निरवाण । आ क्रोध हतो सबलो समरथ, पण नव सरयूं तूं मांहेंथी अरथ ॥७३॥
गुण सघले घारण आवियो, अने जीव कायामां बेसी रहयो । सघला गुण काया मंझार, कोणे नव लाध्यो अवसर आणी वार ॥७४॥
फिट फिट रे भूंडा जीव अजाण, तारी सगाई हती निरवाण । रे मूरख तूंने सूं थयूं, ए निध जातां कांई पाछूं नव रहयूं ॥७५॥
एटला दुख तें केम करी सहया, अनेक विध तूंने धणीए कहया । निर्बल जीव नीच तूं थयो निरधार, तें नव कीधी धणीनी सार ॥७६॥
एवो अबूझ अकरमी थयो तूं कांए, कांई न विमास्यूं रूदया माहें । बुध मन सारूं बेठो थई, निध जातां तोहे घारण न गई ॥७७॥
एवो कठण कोरडू तूं कां थयो, आवडी अगने हजी नव चड्यो । पांच वरसनो होय जे बाल, ते पण कांईक करे संभाल ॥७८॥
हवे तूंने हूं केटलूं कहूं, अवसर आवयो तें कांई नव लहयूं । तारी दोरी कां न टूटी तत्काल, फिट फिट भूंडा किहां हतो काल ॥७९॥
आ तां केहेर मोटो जुलम थयो, अने जाणिए तो केम जाय सहयो । ते तां में मारी मीटे जोयूं, धरम अमारूं कांई नव रहयूं ॥८०॥
॥ प्रकरण ॥४॥ चौपाई ॥१०८॥