प्रकास गुजराती - प्रकरण ५
विलाप करया छे - राग रामश्री
जुओ रे बेहेनी हूं हाय हाय, करती हींडूं त्राहे त्राहे । वालोजी रे विछड़तां, कां जीव कडका न थाए ॥१॥
फिट फिट रे भूंडा तूं सब्द, केम आवी मुख वाण। वाए न आव्यो ते दिसनो, धणी भेला चालतां मारा प्राण ॥२॥
केम वली जिभ्या मारी, ए केहेतां वचन । समूली न चुटाणी, जिहां थकी उतपन ॥३॥
श्री धणीजी सिधावतां, केम रही वाचा रे अंग । उखडी न पड्या दंतडा, घण घाय मुख भंग ॥४॥
केम न सुणियां रे, ए वचन तें श्रवणा । तें सूं न हता सुणया, वचन धणी तणां ॥५॥
ए रे लवो सुणतां, तूंने दाझ न आवी । एणे रे लवे अगिन नी, झालमां कां न झंपावी ॥६॥
निबल नेंणां रे भूंडा, तमे दृष्टें नव जोयूं । वालोजी रे विछड़तां, तमे लोही नव रोयूं ॥७॥
सूं रे थयूं तमने, तमे लोही नव रडिया । एवो विरह देखी ततखिण, निकली न पडिया ॥८॥
ए वचन तणी तूंने नासिका, न आवी प्रेमल । वालैयो रे विछडतां, तें नव दाख्यूं बल ॥९॥
फिट फिट रे प्रेमल, नासिका केम रही । ए निध जातां अंगथी, विछडी नव गई ॥१०॥
प्रेमतणी रे धणी, गोली बांधतां काम । तेहेमां सूं न हता रे गुण, तमे चतुर सुजांण ॥११॥
फिट फिट रे गुण तमने, ए अंग ना प्रेम काम । नव लाध्यो विरह रे, विछड़तां धणी श्री धाम ॥१२॥
एवडी वात तें केम सही, अंग ऊभो केम रहयो । रोम रोम हेठे कां, गली नव पडियो ॥१३॥
अगिनडी न उठी रे, कालजडे रे झाल । ए विरह लई अंग कां, ऊभो रहयो रे चंडाल ॥१४॥
हाथ पग सहु अंग ना, सर्वे रे संधाण । जुजवा कां नव थया रे, आथमते ए भाण ॥१५॥
भाण वचन रे कांई, ए वालाने न केहेवाय । धणीतणी रे जोत, कोट ब्रह्मांडे न समाय ॥१६॥
जोत ने प्रगट थई, नव झाली रहे विना ठाम । ब्रह्मांड अखंडोंमां निसरी, जई पोहोंती घर श्री धाम ॥१७॥
ए जोत जोसे रे सखी, सकल मलीने साथ । वचन ए प्रगट थासे, रास ने प्रकास ॥१८॥
नसो न त्रूटी रे, तूं केम रही तन तुचा । रूप रंग लई कां न थई, तिल तिल जेवडा पुरजा ॥१९॥
हाड मांस रे तमे, केम रहया रे भेला । कांय न सूकयुं रे मारूं, लोही तेणी वेला ॥२०॥
फिट फिट रे तुंबड़ी, भूंडी केम रही रे साजी । साखला न थई रे, एहरण घण वचे लागी ॥२१॥
अंग मारा रे अभागी, तमे कां भूको नव थयो । ए धणी रे चालतां, अधरमी कां ऊभो रहयो ॥२२॥
केम ने रहयूं रे मारा, अंग माहें रे बल । तें जीवने नव काढ्यूं रे, निध जातां नेहेचल ॥२३॥
नेहेचल निध रे जातां, तूं किहां हती रे बुध । धिक धिक रे चंडालनी, तूं कां थई रे असुध ॥२४॥
गिनान भूंडा रे एणे समे, नव कीधो अजवास । एवी सी मूने भोलवी रे, में कीधो तारो विस्वास ॥२५॥
गुण ने सघला मली रे, तमे मोसूं थया अवला । मारो धणी रे चालतां, तमे कां नव थया सबला ॥२६॥
ए वालो रे चालतां, गुण हता अंग मांहें । काम न आव्या रे तमे, मारे अवसर क्याहें ॥२७॥
धिक धिक पड़ो रे तमने, सूं न हती ओलखाण । जीवनू धन रे जाता, तमे कां नव काढ्या रे प्राण ॥२८॥
कांए न निसरियो रे, भूंडा जीव एणी वार । फिट फिट रे कालिया अवसर, चूक्यो रे चंडाल ॥२९॥
नीच अधरमी जीव रे, एवो अधरम कोई करे । श्री धणी धाम चाल्या पछी, आकार कोण धरे ॥३०॥
केही पेर करूं जीव तूंने, तूं चूक्यो रे चंडाल । जो तूंने अगिन न उठी रे, कां न झंपाव्यो झाल ॥३१॥
भैरव न झंपाव्यो रे जीव, एवो थयो कां कायर । तरवारे न ताछयो रे अंग, धणी जातां सुख सायर ॥३२॥
गुण धणी जातां रे जीव, ताहरो किहां हतो रे काल । करम कोढियो ढेड तूं, थयो रे चंडाल ॥३३॥
हवे केटलूं कहूं रे दुष्ट, तें नव ग्रहयो वांसो । अवसर भूल्यो रे घणों, पडियो रे वरासों ॥३४॥
खरी रे वस्तनो, तूंने हतो रे तेज । तें कां नव राख्यो रे, धाम धणीसूं हेज ॥३५॥
ए धणी रे विछडतां, केम रहयो रे अंग पास । कांय न समाणो रे तूं, तेज जोत प्रकास ॥३६॥
हवे हूं केम करूं रे, वचन वाणी धणी किहां । वालैयो वोलावी करी, हूं पाछी रही इहां ॥३७॥
हवे किहांने सुणीस रे, ए वचन वल्लभ । श्रीमुख वाणी रे मूने, थई छे दुर्लभ ॥३८॥
तारतम तणा विचार, कोण करी देसे हेत । केमने सांभलसूं रे, वृज रास अखंडना विवेक ॥३९॥
उत्तम आडीका नें, वली उत्तम दृष्टांत । कोण नें विचारसे, धणी विना करी खांत ॥४०॥
चौद वरस लगे नेष्टाबंध, भागवत कोण लेसे । एहेनो सार काढी अमने, ततखिण कोण देसे ॥४१॥
दूध-पाणी ना विछोडा, कोण करीने देसे । हवे आ बेहेवट मांहेथी, बांहें ग्रहीने कोण लेसे ॥४२॥
एक सो ने आठ रे, कहिए जे पख । ते जुजवा वरणवी, अमने कोण देसे रे सुख ॥४३॥
नरसैयां कबीर ने जाटी, वचन कोण लेसे । एहेना अर्थ अमने, कोण करी देसे ॥४४॥
महा ने प्रले लगे, कोई करे रे अभ्यास । सर्वे विद्या सास्त्रनी, लिए करी विस्वास ॥४५॥
तोहे केमे न आवे रे, विद्या एवी रे वाण । ते खिण मांहें दई करी, वालो करतां चतुर सुजाण ॥४६॥
अबूझ टालीने हवे, कोण करसे वचिखिण । नेहेचल निध निज धामनी, कोण देसे ततखिण ॥४७॥
खीजी वढीने ए निध, बीजो कोण देसे । जीव ना सगा जांणी, आंसुवाली कोण केहेसे ॥४८॥
अनेक पेरे अमने, एम कोण रे प्रीछवसे । देखाडवा आ रामत, एणी पेरे देह कोण धरसे ॥४९॥
आ ब्रह्मांडने रामत, बीजो कोण केहेसे । ए रामत देखाडी ए थकी, अलगां राखी कोण लेसे ॥५०॥
विध विधनी रे चरचा, हवे किहां रे सांभलसूं । एह रे वाणी विना, हवे आपण केम गलसूं ॥५१॥
गल्या पखे बीजो घाट, केम करी थासे । बीजो घाट विना मोहजल, केम रे मुकासे ॥५२॥
पांच पचीस तेहने, बीजो कोण ओलखावसे । वचन धणीना पखे, ए सवलो केम थासे ॥५३॥
जीवता गुण ते हवे, केणी पेरे मरसे । दुखी टालीने सुखी, बीजो कोण करसे ॥५४॥
श्रवणा ने अंग इंद्री, टालसे कोण अवला । ए धणी विना बीजो कोण, करी देसे सवला ॥५५॥
आतम ने परआतमा, भेला कोण करसे । आ भवसागर मांहेथी, बीजो कोण लई तरसे ॥५६॥
नखत्रोड पूर तणातां, बांहें ग्रहीने कोण वालसे । एवा रे लाड अमारा, हवे बीजो कोण पालसे ॥५७॥
सागर जीव खोली करी, वासना कोण परखसे । खोलतां लाधे वासना, एम कोण रे हरखसे ॥५८॥
हवे कोणने वरणवसे, वृज रास ने श्री धाम । ए सुख दई भाजसे, कोण मारा जीवनी हाम ॥५९॥
जीवने जगावी ए निध, बीजो कोण देसे । श्रवणा उघाडी जीवना, एम वचन कोण केहेसे ॥६०॥
नेहेचल निध दई करी, सूतो जीव कोण रे जगाडसे । ब्रह्मांड फोडीने श्री धाम, ऊपरवाडे एम कोण पोहोंचाडसे ॥६१॥
ऊपरवाडे वाट खिण मांहें, ए घर केम रे लेवासे । ए भोइया विना रे आ भोम, केम रे मेलासे ॥६२॥
अचेत अबूझ साथने, कोण सुधारी लेसे । जीवना सगां जाणी करी, ए निध बीजो कोण देसे ॥६३॥
सुतेज सत सागर मांहेंथी, धन आवतूं अविचल । वही गयूं ते पूर, लेहेर आवतियूं छोल ॥६४॥
ए निध बेहेनी रे हूं, बेठी रे खोई । भरम मूने गेहेन हुतो, तेणे हूं रही रे जोई ॥६५॥
एवडूं अंधारूं थातां, तूं केम रही रे जोई । फिट फिट रे तूं पापनी, ए निध केम रही खोई ॥६६॥
धिक धिक रे जीवडा, तें खोई निध हाथे । श्री धणी धाम चालतां, तूं न चाल्यो रे साथे ॥६७॥
खूंटी न आवी रे भूंडी, तूं वल्लभ रे विछडतां । हजी न जाय रे जीव, ए वचन रे सांभरतां ॥६८॥
फिट फिट रे भूंडा जीव, ए तें कीधूं रे सूं । ए विरह देखी रे अंगथी, उडी न पडियो रे तूं ॥६९॥
हाय हाय करूं रे बेहेनी, वाले दीधो मूने छेह । भसम न थयो रे, मारा जीवसुं देह ॥७०॥
घणुए कहयूं रे बेहेनी, मूने मूल सनेह । पण हूं निगमी बेठी रे, निध हाथ आवी जेह ॥७१॥
मूने घणुए जणावियूं, निध दई चालता एकांत । पण में खोई निध पापनी रे, ग्रही बेठी हूं स्वांत ॥७२॥
हवे सब्दातीत निध, कोण देसे रे वांण । वर्तमाण तणी रे, कोण केहेसे रे जांण ॥७३॥
उठतां बेसतां रमतां, खबर कोण देसे । वन पधारया रे सखी, सिणगार कोण वरणवसे ॥७४॥
वस्तर भूखण तणी रे, विगत कोण लेसे । ए धणी विना रे ए सुख, हवे बीजो कोण देसे ॥७५॥
मूल तारतम तणी, कोण प्रीछवसे रे बडाई । धाम धणीसूं मूने, कोण करी देसे रे सगाई ॥७६॥
मूल तारतम तणा, कोण करसे रे विचार । आसामुखी हुती इंद्रावती, मारा प्राणना आधार ॥७७॥
॥ प्रकरण ॥५॥ चौपाई ॥१८५॥