Logo  Kuljam.org

विषय-सूची

रास - प्रकरण ९

उथला - राग मेवाडो

वालैयो वाणी एम उचरेजी, कहे सांभलजो सहु साथ । पतिव्रता स्त्री जे होय, ते तो नव मूके घर रात ॥ रे सखियो सांभलो ॥१॥

तमे साथ सकल मली सांभलो, हूं वचन कहूं निरधार जी । तमे वेण मारो श्रवणे सुण्यो, घर मूक्या ऊभा बार जी ॥२॥

कुसल छे कांई वृजमां जी, केम आवियो आणी वेर जी । उतावलियो उजाणियो जी, कांई मूक्या कारज घेर जी ॥३॥

किहे रे परियाणे तमें निसरया, कांई जोवा वृंदावन । जोयूं वन रलियामणू, कांई तमे थया प्रसन्न ॥४॥

हवे पुरे रे पधारो आपणे जी, कांई रजनी ते रूप अंधार । निसाचारी जीव बोलसे जी, त्यारे थासे भयंकार ॥५॥

निसाए नारी जे निसरे जी, कांई कुलवंती ते न केहेवाय । नात परनात जे सांभले जी, कांई चेहरो तेमा थाय ॥६॥

सखियो तमे तो कांई न विमासियूं जी, एवडी करे कोई वात । अणजाणे उठी आवियूं जी, कांई सकल मलीने साथ ॥७॥

ससरो सासु मात तातनी जी, कांई तमे लोपी छे लाज । तमे सरम न आणी केहेनी, तमे ए सूं कीधूं आज ॥८॥

तमे पति तो तमारा ऊभा मूकिया जी, कांई रोता मूक्या बाल । ए वचन सुणी ने विनता टलवली, कांई भोम पडियो तत्काल ॥९॥

तेमां केटलीक सखियो ऊभी रहियो, कांई द्रढ करीने मन । बाई वांक हसे जो आपणों जी, तो वालोजी कहे छे वचन ॥१०॥

वचन वाले सामा तामसियो, राजसियो फडकला खाय । स्वांतसिए बोलाए नहीं, ते तां पडियो भोम मुरछाय ॥११॥

एणे समे मही सखी ऊभी रही, कहे सांभलो धणी ना वचन । सखियो कुलाहल तमे कां करो जी, कांई ऊभा रहो द्रढ़ करी मन ॥१२॥

सखियो भूलां छूं घणवे आपण जी, अने वली कीजे सामा रूदन । कलहो करो भोमे पडो जी, कां विलखाओ वदन ॥१३॥

पिउजी पधारया प्रभातमां, आपण आव्या छूं अत्यारे । ते पण तेडीने वाले काढियां, नहीं तो निसरता नहीं क्यारे ॥१४॥

पाछल आपण केम रहूं, जो होय कांई वालपण । केम न खीजे वालैयो, ज्यारे सेवा भूल्यां आपण ॥१५॥

वालाजी केहेवुं होय ते केहेजो, कांई अमने निसंक । अमे तम आगल ऊभा छूं, कांई रखे आणो ओसंक ॥१६॥

सखियो तम माटे हूं एम कहूं, कांई तमारा जतन । रखे कोई तमने वांकूं कहे, त्यारे दुख धरसो तमे मन ॥१७॥

सखियो तमे जेम घर ऊभां मूकियां, तेम माणस न मूके कोय । एम व्याकुल थई कोई न निसरे, जो गिनान रूदेमां होय ॥१८॥

सखियो तमे पाछां वलो, अधखिण म लावो वार । मनडे तमारे दया नहीं, घेर टलवले छे बाल ॥१९॥

ए धरम नहीं नारी तणोजी, हूं कहूं छूं वारंवार । हवे घरडे तमारे सिधाविए जी, घेर वाटडी जुए भरतार ॥२०॥

वालैया हजी तमारे केहेवुं छे, के तमे कहीने रह्या एह । ते सर्वे अमे सांभल्यूं जी, तमे कह्युं जुगते जेह ॥२१॥

सखियो हजी मारे केहेवुं छे, तमे श्रवणा देजो चित । मरजादा केम मूकिए, आपण चालिए केम अनित ॥२२॥

हवे वली कहूं ते सांभलो, कांई मोटूं एक दृष्टांत । वेद पुराणे जे कह्यूं, कांई तेहेनूं ते कहूं वृतांत ॥२३॥

भवरोगी होय जनमनो, जो एहेवो होय भरतार । तोहे तेने नव मूकवो, जो होय कुलवंती नार ॥२४॥

जो पति होय आंधलो, अने वली जड होय अपार । तोहे तेने नव मूकवो, जो होय कुलवंती नार ॥२५॥

जो पति होय कोढियो, अने कलहो करे अपार । तोहे तेने नव मूकवो, जो होय कुलवंती नार ॥२६॥

जो पति होय अभागियो, अने जनम दलिद्री अपार । तोहे तेने नव मूकवो, जो होय कुलवंती नार ॥२७॥

जो पति होय पांगलो, बीजा अवगुण होय अपार । तोहे तेने नव मूकवो, जो होय कुलवंती नार ॥२८॥

खोड होय भरतारमां, अने मूरख होय अजाण । तोहे तेने नव मूकवो, एम कहे छे वेद पुराण ॥२९॥

ते माटे हूं एम कहूं, जे नव मूकवो पत । ततखिण तमे पाछा वलो, जो रूदे होय कांई मत ॥३०॥

हवे साथ कहे अमे सांभल्या, काई तमारा वचन । हवे अमे कहूं ते सांभलो, कांई द्रढ करीने मन ॥३१॥

पति तो वालैयो अमतणो, अमे ओलखियो निरधार । वेण सांभलतां तमतणी, अमने खिण नव लागी वार ॥३२॥

अमे पीहर पख नव ओलखूं, नव जाणूं सासर वेड । एक जाणूं मारो वालैयो, नव मूकूं तेहेनो केड ॥३३॥

पति तो केमे नव मूकवो, तमे अति घणूं कह्युं रे अपार । तमे साख पुरावी वेद नी, त्यारे केम मूकूं आधार ॥३४॥

तमे कह्यूं पति नव मूकवो, जो अवगुण होय रे अपार । तमे रे तमारे मोहें कह्युं, तमे न्याय रे कीधो निरधार ॥३५॥

अवगुण पति नव मूकवो, तो गुण धणी मूकिए केम जी । तममां अवगुण किहां छे, तमे कां कहो अमने एम जी ॥३६॥

एवा हलवा बोल न बोलिए, हूं वारू छू तमने । ए वचन केहेवा नव घटे, कांई एम केहेवुं अमने ॥३७॥

अमे तो आव्या आनंद भरे, कांई तमसुं रमवा रात जी । एवा बोल न बोलिए, अमने दुख लागे निघात जी ॥३८॥

अमे किहां रे पाछां वली जाइए, अमने नथी बीजो कोई ठाम जी । कहो जी अवगुण अमतणां, तमे कां कहो अमने एम जी ॥३९॥

अमे तम विना नव ओलखूं, बीजा संसार केरा सूल जी । चरणे तमारे वालैया, कांई अमारा छे मूलजी ॥४०॥

फल रोप्यो आंबो तमतणो, वाड कांटा कुटंम पाखल । बीजो झांपो रखोपुं करे, कांई स्यो रे सनमंध तेसुं फल ॥४१॥

फूल फूल्या जेम वेलडी, ते तां विकसे सदा रे सनेह । वछूटे ज्यारे वेलथी, त्यारे ततखिण सूके तेह ॥४२॥

जीव अमारा तम कने, कांई चरने वलगां एम । फूल तणी गत जाणजो, ते अलगां थाय केम ॥४३॥

तेम जीव अमारा बांधिया, जेम पडिया मांहें जाल । खिण एक सांमू नव जुओ, तो पिंडडा पडे तत्काल ॥४४॥

जीव अमारा चरणे तमतणे, ते अलगां थाय केम । जल मांहें जीव जे रहे, कांई मीन केरा वली जेम ॥४५॥

वाला तमे अमसूं एम कां करो, अमे वचन सह्या नव जाय । खिण एक सामूं नव जुओ, तो तरत अदृष्ट देह थाय ॥४६॥

निखर अमारी आतमा, अने निठुर अमारा मन । कठण एवां तमतणां, अमे तो रे सह्यां वचन ॥४७॥

अम मांहें कांई अमपणूं, जो होसे आ वार । तो वचन एवां तमतणां, अमे नहीं रे सांभलूं निरधार ॥४८॥

सखिएं मनमां वचन विचारियां, कांई प्रेम वाध्यो अपार । जोगमाया अति जोर थई, कांई पाछी पडियो तत्काल ॥४९॥

ततखिण वाले उठाडियो, कांई आवीने लीधी अंग । आनंद अति वधारियो, कांई सोकनो कीधो भंग ॥५०॥

वालोजी कहे छे वातडी, तमे सांभलजो सहु कोय । में जोयूं तमारूं पारखूं, रखे लेस मायानो होय ॥५१॥

ओसीकल वचन वाले कह्या, कांई ते में न कहेवाय । सुकजीए निरधारियूं छे, पण ते में लख्यूं न जाय ॥५२॥

ए वचन श्रवणे सुणी, कांई मनडां थयां अति भंग । वाला एम तमे अमने कां कहो, अमे नहीं रे खमाय अंग ॥५३॥

कलकलती कंपमान थैयो, कांई ततखिण पडियो तेह । आवीने उछरंगे लीधियो, कांई तरत वाध्यो सनेह ॥५४॥

आंखडिए आंसू ढालियां, तमे कां करो चितनो भंग । आंसूडां लोऊं तमतणां, आपण करसूं अति घणू रंग ॥५५॥

सखियो पूरूं मनोरथ तमतणां, कांई करसूं ते रंग विलास । करवा रामत अति घणी, में जोयूं मायानो पास ॥५६॥

सखियो वृंदावन देखाडूं तमने, चालो रंग भर रमिए रास । विविध पेरेनी रामतो, आपण करसूं मांहों-मांहें हांस ॥५७॥

तमे प्राणपे मूने वालियो, जेम कहो करूं हूं तेम । रखे कोई मनमां दुख करो, कांई तमे मारा जीवन ॥५८॥

॥ प्रकरण ॥९॥ चौपाई ॥३७५॥

इसी सन्दर्भ में देखें-